Als directeur-grootaandeelhouder bent u in principe niet persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van uw BV. De BV is een zelfstandige rechtspersoon en draagt haar eigen verplichtingen. Dat is een belangrijke reden waarom veel ondernemers voor een BV kiezen.
Die bescherming is echter niet onbeperkt. In bepaalde situaties kan een DGA toch persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij ernstige financiële problemen, schulden van de BV, belastingachterstanden of een faillissement.
In dit artikel leggen wij uit wanneer een DGA persoonlijk kan worden aangesproken, wanneer dit kan spelen bij schulden van de BV en hoe u het risico op bestuurdersaansprakelijkheid kunt beperken.
Wanneer is een DGA aansprakelijk?
De hoofdregel is duidelijk: de BV is aansprakelijk voor haar eigen schulden, niet de DGA privé. Persoonlijke aansprakelijkheid is dus de uitzondering.
Een directeur-grootaandeelhouder kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wanneer hem als bestuurder een ernstig persoonlijk verwijt kan worden gemaakt. Daarvoor is meer nodig dan een verkeerde inschatting of een zakelijke beslissing die achteraf ongunstig uitpakt. Ondernemen brengt risico’s met zich mee en bestuurders hebben ruimte om keuzes te maken. Die ruimte wordt kleiner wanneer een bestuurder wist, of had moeten begrijpen, dat zijn handelen schade zou veroorzaken voor de BV of voor schuldeisers. In dat geval kan bestuurdersaansprakelijkheid van de DGA in beeld komen.
Aansprakelijkheid kan intern zijn, bijvoorbeeld tegenover de BV zelf, maar ook extern. Dan gaat het om aansprakelijkheid tegenover derden, zoals leveranciers, banken, schuldeisers, de Belastingdienst of een curator.
Bestuurders en schulden van de BV
In beginsel kunnen schuldeisers zich alleen verhalen op het vermogen van de vennootschap. Toch kan een bestuurder persoonlijk worden aangesproken wanneer hij namens de BV verplichtingen aangaat terwijl hij weet, of redelijkerwijs moet begrijpen, dat de BV deze verplichtingen niet kan nakomen.
Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin een DGA namens de BV een overeenkomst sluit met een leverancier, terwijl al duidelijk is dat de BV de factuur niet zal kunnen betalen. Als de leverancier daardoor schade lijdt, kan de DGA onder omstandigheden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Ook kan aansprakelijkheid ontstaan wanneer schuldeisers bewust worden misleid of wanneer bepaalde schuldeisers vlak voor een faillissement worden bevoordeeld ten koste van anderen.
In de rechtspraak wordt in dit verband vaak verwezen naar de Beklamel-norm. Kort gezegd houdt deze norm in dat een bestuurder persoonlijk aansprakelijk kan zijn wanneer hij namens de BV verplichtingen aangaat terwijl hij weet of behoort te begrijpen dat de BV deze niet kan nakomen en ook geen verhaal zal bieden voor de schade.
Bestuurdersaansprakelijkheid van een DGA bij faillissement
Bestuurdersaansprakelijkheid van een directeur-grootaandeelhouder speelt regelmatig een rol bij een faillissement. Wanneer een BV failliet gaat, onderzoekt de curator het handelen van het bestuur in de periode voorafgaand aan het faillissement.
De curator kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk stellen wanneer sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur en dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is geweest.
Van kennelijk onbehoorlijk bestuur is niet snel sprake. Het moet gaan om handelen dat duidelijk onverantwoord is. De vraag is of een redelijk handelend bestuurder onder dezelfde omstandigheden anders zou hebben gehandeld.
Voorbeelden van situaties die risico’s kunnen opleveren, zijn:
- het structureel negeren van financiële problemen;
- het aangaan van grote verplichtingen terwijl duidelijk is dat betaling onzeker is;
- het ontbreken van voldoende financieel inzicht;
- het onttrekken van vermogen aan de onderneming;
- het uitkeren van dividend terwijl de BV dat financieel niet kan dragen;
- het niet tijdig nemen van maatregelen bij oplopende schulden.
Als de curator slaagt in een beroep op bestuurdersaansprakelijkheid, kan de bestuurder onder omstandigheden aansprakelijk worden gehouden voor het tekort in de faillissementsboedel. Dat kan grote financiële gevolgen hebben.
Administratie en jaarrekening: onderschat risico
Veel DGA’s onderschatten het belang van een goede administratie en een tijdig gedeponeerde jaarrekening. Deze verplichtingen spelen bij faillissement vaak een belangrijke rol.
Een BV moet een administratie voeren waaruit de rechten en verplichtingen van de onderneming voldoende blijken. De administratie moet dus inzicht geven in de financiële positie van de BV.
Daarnaast moet de jaarrekening tijdig worden gepubliceerd door deponering bij de Kamer van Koophandel. De exacte termijn hangt af van de situatie, maar de jaarrekening moet in ieder geval binnen twaalf maanden na afloop van het boekjaar zijn gedeponeerd.
Wanneer de administratie niet op orde is of de jaarrekening niet tijdig is gepubliceerd, kan in faillissement een wettelijk vermoeden van onbehoorlijk bestuur ontstaan. Dat maakt de positie van de DGA aanzienlijk kwetsbaarder. De bestuurder zal dan moeten aantonen dat het faillissement door andere oorzaken is ontstaan.
Een deugdelijke administratie is daarom niet alleen belangrijk voor de bedrijfsvoering, maar ook voor de bescherming van het privévermogen.
Aansprakelijkheid voor belastingschulden
Ook de Belastingdienst kan een bestuurder onder omstandigheden persoonlijk aansprakelijk stellen. Dit speelt met name bij onbetaalde loonheffingen en omzetbelasting.
Wanneer een BV haar belastingverplichtingen niet kan nakomen, moet betalingsonmacht tijdig en correct worden gemeld bij de Belastingdienst. Gebeurt dat niet, of gebeurt dat te laat, dan kan dit de positie van de bestuurder aanzienlijk verzwakken.
Een melding betalingsonmacht is geen verzoek om uitstel van betaling. Het is een aparte melding waarmee wordt aangegeven dat de BV niet in staat is om bepaalde belastingen of premies te betalen.
Voor DGA’s is het daarom belangrijk om fiscale betalingsproblemen niet te laten oplopen. Tijdig melden en tijdig advies inwinnen kan het verschil maken tussen een verdedigbare positie en een groot privé-risico.
Wat kunt u doen om aansprakelijkheidsrisico’s te beperken?
Persoonlijke aansprakelijkheid ontstaat meestal niet door één enkele fout. Vaak gaat het om een combinatie van financiële problemen, gebrekkige administratie, te late actie en onvoldoende vastlegging van besluiten.
Een DGA kan risico’s beperken door tijdig grip te houden op de financiële positie van de BV. Zorg dat de administratie actueel is, dat belangrijke besluiten schriftelijk worden vastgelegd en dat de jaarrekening op tijd wordt gepubliceerd.
Wees daarnaast voorzichtig met het aangaan van nieuwe verplichtingen wanneer de BV financieel onder druk staat. Als al duidelijk is dat betaling onzeker is, kan het sluiten van nieuwe overeenkomsten een persoonlijk risico opleveren.
Ook is het verstandig om bij financiële problemen tijdig juridisch advies in te winnen. Hoe eerder wordt gehandeld, hoe meer mogelijkheden er doorgaans zijn om schade te beperken, afspraken te maken met schuldeisers of een herstructurering te onderzoeken.
Conclusie
De BV biedt bescherming, maar die bescherming kent grenzen. Een DGA is niet automatisch persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de BV, maar aansprakelijkheid kan wel ontstaan bij ernstig verwijtbaar handelen, onbehoorlijk bestuur, fiscale betalingsproblemen of een faillissement.
Wanneer een DGA aansprakelijk is, hangt altijd af van de omstandigheden van het geval. Wel geldt dat tijdige actie, een goede administratie en zorgvuldige besluitvorming het risico op bestuurdersaansprakelijkheid aanzienlijk kunnen beperken.
HAUT Legal adviseert bestuurders, DGA’s en ondernemers over aansprakelijkheid, faillissementen en geschillen met curatoren, schuldeisers en de Belastingdienst. Wilt u weten hoe sterk uw juridische positie is of bent u geconfronteerd met een aansprakelijkstelling? Neem gerust contact op met ons team. Wij denken graag met u mee.
