Zodra de rechtbank een faillissement uitspreekt, benoemt zij een curator om het faillissement af te wikkelen. Vanaf dat moment beheert en wikkelt de curator het vermogen van de failliete onderneming of persoon af. De ondernemer of bestuurder verliest daarbij in beginsel de bevoegdheid om zelfstandig over dat vermogen te beschikken.
In dit artikel leggen wij uit wat de taak van een curator is, wat hij wel en niet mag doen en wat dit betekent voor bestuurders, ondernemers en schuldeisers.
Wat is de rol van de curator?
Een curator is een door de rechtbank benoemde advocaat die de failliete boedel beheert en afwikkelt. De curator behartigt daarbij de belangen van de gezamenlijke schuldeisers.
Vanaf de faillietverklaring verliest de ondernemer of bestuurder in beginsel de bevoegdheid om zelfstandig over het vermogen van de onderneming te beschikken. Die bevoegdheid gaat in belangrijke mate over op de curator.
De rechter-commissaris houdt toezicht op het handelen van de curator en geeft voor bepaalde belangrijke rechtshandelingen toestemming. Daarnaast publiceert de curator in beginsel iedere drie maanden een openbaar faillissementsverslag in het Centraal Insolventieregister. Hierin staat onder meer welke werkzaamheden zijn verricht en wat de stand van zaken is binnen het faillissement.
Wat zijn de taken van een curator bij een faillissement?
De taken van een curator zijn vastgelegd in de Faillissementswet en staan volledig in het teken van het beheer en de afwikkeling van de failliete boedel.
Inventariseren van bezittingen en schulden
Een van de eerste taken van de curator is het opstellen van een boedelbeschrijving. Hij brengt in kaart welke bezittingen aanwezig zijn, welke schulden openstaan en wie de schuldeisers zijn. Deze inventarisatie vormt de basis voor de verdere afwikkeling van het faillissement.
Beheren en verkopen van bezittingen
De bezittingen van de failliete onderneming kunnen worden verkocht wanneer dat in het belang van de schuldeisers is. Denk aan voorraden, inventaris, machines, voertuigen of onroerend goed. Soms blijkt een doorstart van (een deel van) de onderneming mogelijk. De curator zal dan beoordelen of een doorstart meer oplevert voor de schuldeisers dan een afzonderlijke verkoop van de bezittingen.
Beëindigen van lopende overeenkomsten
De curator kan arbeidsovereenkomsten opzeggen, huurcontracten beëindigen en andere lopende overeenkomsten afwikkelen. Voor arbeidsovereenkomsten geldt daarbij een wettelijke opzegtermijn van maximaal zes weken.
Innen van openstaande vorderingen
Wanneer klanten of andere partijen nog geld verschuldigd zijn aan de failliete onderneming, zal de curator deze vorderingen innen ten behoeve van de boedel.
Onderzoek naar de oorzaken
Een belangrijke taak van de curator is het onderzoeken van de financiële gang van zaken voorafgaand aan het faillissement. Daarbij beoordeelt hij onder meer:
- de administratie van de onderneming;
- de naleving van de boekhoudplicht;
- de tijdige publicatie van jaarrekeningen;
- transacties die vlak voor het faillissement hebben plaatsgevonden.
Pauliana instellen
Als de curator vaststelt dat schuldeisers zijn benadeeld doordat vlak voor het faillissement vermogen is overgedragen of bepaalde schuldeisers zijn bevoordeeld, kan hij deze rechtshandelingen vernietigen via de zogenoemde faillissementspauliana.
Op die manier kan vermogen worden teruggehaald naar de boedel ten behoeve van alle schuldeisers.
Wat mag een curator niet doen?
Hoewel de bevoegdheden van een curator ruim zijn, zijn deze niet onbeperkt.
Bepaalde handelingen vereisen toestemming van de rechter-commissaris
Voor bepaalde belangrijke rechtshandelingen heeft de curator toestemming van de rechter-commissaris nodig. De curator kan dus niet onbeperkt naar eigen inzicht handelen.
Geen willekeur richting schuldeisers
De curator moet de belangen van alle schuldeisers behartigen en mag geen individuele schuldeiser bevoordelen buiten de wettelijke rangorde om.
Preferente schuldeisers, zoals de Belastingdienst en het UWV, hebben op grond van de wet een andere positie dan concurrente schuldeisers. De curator moet deze wettelijke volgorde respecteren.
Privévermogen valt meestal buiten de boedel
De curator beheert het vermogen van de failliete onderneming of failliete persoon. Bij een faillissement van een BV vallen privébezittingen van bestuurders en aandeelhouders in beginsel niet in de failliete boedel.
Alleen wanneer sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid kan het privévermogen van een bestuurder alsnog in beeld komen.
Verantwoording aan de rechtbank
De curator legt gedurende het faillissement periodiek openbare verslagen af. Daarnaast staat hij onder toezicht van de rechter-commissaris. Zijn handelen kan dus worden gecontroleerd en beoordeeld.
Kan een curator bestuurders aansprakelijk stellen?
Een curator kan bestuurders onder omstandigheden persoonlijk aansprakelijk stellen voor het tekort in de failliete boedel. Daarvan kan sprake zijn wanneer een bestuurder zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is geweest.
De wet bevat bovendien belangrijke bewijsvermoedens. Zo wordt kennelijk onbehoorlijk bestuur vermoed wanneer de onderneming niet heeft voldaan aan haar administratieplicht of wanneer jaarrekeningen niet tijdig zijn gepubliceerd.
Daarnaast kan de curator onderzoeken of vlak vóór het faillissement transacties zijn verricht die schuldeisers hebben benadeeld. Via de faillissementspauliana kunnen dergelijke transacties worden teruggedraaid.
Bent u als bestuurder geconfronteerd met vragen van een curator of een mogelijke aansprakelijkstelling? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen. Neem gerust contact met ons op.
Wat betekent dit voor bestuurders, ondernemers en schuldeisers?
Een faillissement heeft grote gevolgen voor alle betrokken partijen.
Voor bestuurders en ondernemers
Vanaf het moment van faillietverklaring verliest u de zeggenschap over het vermogen van de onderneming. U bent verplicht om de curator alle benodigde informatie te verstrekken en medewerking te verlenen aan zijn onderzoek.
Een goede administratie is daarbij essentieel. Wanneer de curator geen deugdelijke administratie aantreft, kan dit grote gevolgen hebben voor de beoordeling van eventuele bestuurdersaansprakelijkheid.
Voor schuldeisers
Als schuldeiser dient u uw vordering bij de curator in. Vervolgens beoordeelt de curator of uw vordering wordt erkend en welke positie deze inneemt binnen de wettelijke rangorde.
Hoewel concurrente schuldeisers in veel faillissementen slechts beperkt worden voldaan, is het belangrijk om uw vordering tijdig in te dienen en de openbare faillissementsverslagen te volgen.
Bent u het niet eens met een beslissing van de curator? Dan kunt u onder omstandigheden de rechter-commissaris verzoeken om toezicht uit te oefenen of een beslissing te heroverwegen.
Vragen over uw positie na een faillissement?
Of u nu bestuurder bent van een onderneming die failliet is verklaard, een schuldeiser die zijn vordering wil veiligstellen of ondernemer die zich wil voorbereiden op een mogelijk faillissement: de rol van de curator kan grote gevolgen hebben voor uw positie.
Haut Legal adviseert en begeleidt bestuurders, ondernemers en schuldeisers bij alle juridische vraagstukken rondom faillissementen, curatoronderzoeken en bestuurdersaansprakelijkheid. Wilt u weten wat uw positie is of heeft u vragen over uw rechten en verplichtingen?
